Werken in het onderwijs

Deze hoofdrubriek bevat 5 rubrieken:

Hoe word ik leraar in het voortgezet onderwijs?

Om les te geven in het voortgezet onderwijs moet u bevoegd zijn of worden. U heeft daarvoor een onderwijsbevoegdheid voor een bepaald vak nodig. Heeft u geen onderwijsbevoegdheid? Dan kunt u mogelijk lesgeven, bijvoorbeeld als zij-instromer of als gastdocent. U bent dan benoembaar, maar (nog) niet bevoegd. U moet dan nog wel  een bevoegdheid halen om te mogen blijven lesgeven. Of u moet onder verantwoordelijkheid van een andere docent lesgeven.

Eerstegraads of tweedegraads onderwijsbevoegdheid

Er zijn in het voortgezet onderwijs 2 onderwijsbevoegdheden: eerstegraads en tweedegraads. De bevoegdheid bepaalt of u mag lesgeven aan alleen de onderbouw havo/vwo, het vmbo en het praktijkonderwijs (tweedegraads), of ook aan de bovenbouw havo/vwo (eerstegraads). Welke bevoegdheid u heeft, hangt af van uw opleiding.

Tweedegraadsbevoegdheid halen

De tweedegraadsbevoegdheid kunt u op de volgende manieren behalen:

  • Hbo-lerarenopleiding voortgezet onderwijs

    Voor toelating tot de opleiding heeft u een havo-, vwo- of mbo-diploma (niveau 4) nodig. Heeft u deze diploma’s niet en bent u ouder dan 21 jaar? Dan kunt u deelnemen aan een toelatingsonderzoek en eventueel toch aan de opleiding beginnen.
  • Kopopleiding voor hbo-bachelor

    Heeft u een hbo-bachelor gedaan? Dan kunt u voor een aantal vakken via de kopopleiding een tweedegraads bevoegdheid halen voor leraar van een bepaald vak. De kopopleiding leidt in 1 jaar op tot een tweedegraads bevoegdheid. Hogescholen bepalen voor welke opleidingen dit mogelijk is. Een overzicht van kopopleidingen vindt u op Overheid.nl.

  • Universitaire educatieve minor opleiding voortgezet onderwijs

    Voor deze minor-opleiding heeft u een universitaire bacheloropleiding nodig, die aansluit bij het vak waarin u wilt lesgeven. Met deze opleiding kunt u in een half jaar een certificaat educatieve minor behalen. U mag dan lesgeven aan vmbo-tl en de onderbouw van het havo en vwo. U kunt deze minor tijdens of na een verwante bacheloropleiding volgen.

Eerstegraadsbevoegdheid halen

U kunt de eerstegraadsbevoegdheid op de volgende manieren behalen:

  • Lerarenopleiding aan een hogeschool (hbo-master)

    De eerstegraads opleiding op een hogeschool richt zich op de algemene vakken in het voortgezet onderwijs (bijvoorbeeld moderne vreemde talen). De masteropleiding is een vervolg op de lerarenopleiding voor de tweedegraads bevoegdheid. De opleiding duurt 2 tot 3 jaar (deeltijd).
  • Lerarenopleiding aan een universiteit

    Voor de meeste vakken kunt u uw eerstegraads bevoegdheid ook aan de universiteit halen. Hiervoor heeft u een wo-bachelor of wo-masterdiploma nodig, die aansluit bij het vak waarin u wilt lesgeven. Het verschilt per universiteit welke lerarenopleidingen worden aangeboden.

Andere mogelijkheden om bevoegd les te geven

Verkorte opleiding voor zij-instromer

Vindt u een 4-jarige opleiding te lang? En heeft u al een vakinhoudelijk relevante hbo- of universitaire of mbo-4-opleiding afgerond? Dan kunt u de opleiding (zowel eerstegraads als tweedegraads) mogelijk als zij-instromer volgen. U moet dan een relevante opleiding hebben afgerond of over relevante ervaring beschikken, en u moet een geschiktheidsassessment afleggen.

Als u geschikt bent kunt u een aangepast traject volgen (zij-instroom). U krijgt op basis van dit assessment een opleidingstraject aangeboden. In principe is de doorlooptijd van een zij-instroomtraject 2 jaar. Het zij-instroomtraject is ook voor leerkrachten die uit het basisonderwijs komen of die al lesgeven in het voortgezet onderwijs.

Meer informatie vindt u op de pagina Hoe kan ik als zij-instromer lesgeven in het onderwijs?

Beperkte tweedegraads bevoegdheid via educatieve minor

De educatieve minor is een fulltime opleiding van een half jaar aan de universiteit. Deze minor volgt u tijdens of na een bacheloropleiding. U kunt zo bekijken of het beroep van leraar iets voor u is. Met deze minor haalt u een beperkte tweedegraads bevoegdheid. U kunt dan lesgeven in de theoretische leerweg van het vmbo (vmbo-tl). En in de eerste 3 leerjaren van havo en vwo.

Heeft u interesse in deze minor? In de Regeling verwantschapstabel educatieve minor kunt u zien welke studies u kunt combineren met deze minor. U kunt de minor volgen bij alle universiteiten met een lerarenopleiding.

U kunt de opleiding ook volgen in het hbo. U krijgt dan geen onderwijsbevoegdheid. Wel krijgt u een aantal vrijstellingen. Daarmee kunt u in een aantal gevallen via een verkorte kopopleiding een volledige tweedegraads bevoegdheid halen.

Bevoegd leraar worden zonder de juiste opleiding

Heeft u geen diploma van een lerarenopleiding voor het vak waarin u les wilt geven? Dan kan het toch zijn dat u bevoegd kunt lesgeven in het voortgezet onderwijs:

  • Met een buitenlands diploma voor het betreffende vak. Dit diploma moet door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) worden erkend.
  • Met een ontheffing van de minister van OCW voor het bepaalde vak en voor een bepaalde schoolsoort. Dit gebeurt alleen als er sprake is van een bijzondere situatie, waardoor u de lerarenopleiding niet hoeft te volgen en u al zeer goed bent in uw vak.
  • Via  een aanvraag voor erkenning van uw bekwaamheid voor een vak waarvoor geen lerarenopleiding bestaat. Dit komt vooral voor op het vmbo.
  • Door het overgangsrecht van de Wet Beroepen in het onderwijs. Dit geldt als u een diploma heeft van vóór 1 augustus 2006.
  • Met een pabo-diploma in het praktijkonderwijs en niet zelf examinerende scholen in het voortgezet speciaal onderwijs.
  • Met een diploma (en opleidingscombinatie) zoals vermeld in de Regeling  conversietabel getuigschriften en vakken VO.
  • Als u in het mbo werkt, en:
    • beschikt over een pedagogisch-didactisch getuigschrift waarmee u lesgeeft op een entreeopleiding aangeboden op het vmbo.
    • via een samenwerkingsverband vmbo-mbo lesgeeft op een vmbo.
  • Als u lid bent van een lerarenteam dat in de 1e en 2e klas een vakoverstijgend programmaonderdeel verzorgt. Denk aan sport, dienstverlening en veiligheid. U moet dan wel bevoegd zijn in 1 van de vakken die aan de basis staan van het programmaonderdeel.
De Rijksoverheid. Voor Nederland