Plan kabinet: maatregelen om gevolgen hoge energieprijzen te beperken

Wereldwijd minder aanvoer van ruwe olie

Door de situatie in het Midden-Oosten is er wereldwijd minder aanvoer van ruwe olie. Dit zorgt er onder meer voor dat de prijzen van benzine en diesel hoog zijn. Het kabinet houdt er rekening mee dat de situatie verder kan verslechteren. En dat de prijzen daardoor ook verder kunnen stijgen, met bredere doorwerking in de economie. 

Het kabinet probeert de gevolgen voor mensen en bedrijven te beperken. Bijvoorbeeld door gericht te ondersteunen waar dat nodig is. Daarnaast wil het kabinet ervoor zorgen dat Nederland op de langere termijn beter bestand is tegen hogere energieprijzen. Bijvoorbeeld door woningen te verduurzamen en energie te besparen. Ook wil het kabinet voorkomen dat er een tekort aan olie of gas ontstaat. 

Maatregelen om kosten voor huishoudens en bedrijven te verlagen

Het kabinet wil maatregelen nemen om de gestegen kosten voor huishoudens en bedrijven op te vangen. Het is lastig om hierbij de juiste keuzes te maken. Maatregelen die de energieprijs bijvoorbeeld verlagen, kunnen ook de vraag in stand houden. Of zelfs vergroten. Waardoor de prijzen nog verder stijgen. 

Het kabinet wil ervoor zorgen dat mensen en bedrijven niet direct in de problemen komen. Deze plannen moeten nog goedgekeurd worden door de Tweede en Eerste Kamer.

De maatregelen voor huishoudens zijn:

• De maximale onbelaste reiskostenvergoeding gaat omhoog naar € 0,25 per kilometer in 2026
  De maximale onbelaste reiskostenvergoeding gaat met € 0,02 omhoog. Met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026.
• Hulp bij het betalen van de energierekening voor mensen met een laag inkomen
  Het kabinet werkt aan een noodfonds waar mensen met een laag inkomen en hoge energierekening steun kunnen aanvragen.
• Uitbreiding van energietoelage in Caribisch Nederland
  Om de gevolgen van de stijgende energieprijzen te compenseren, wordt de bestaande energietoelage uitgebreid.
• Extra hulp bij verduurzaming voor huishoudens met energiearmoede
  Er komt tussen 2026 en 2028 ieder jaar € 15 miljoen vrij via het Nationaal Programma Leefbaar en Veiligheid voor mensen in de slechtst geïsoleerde huizen. Met dit geld kunnen 25.000 tot 30.000 huishoudens hulp krijgen om hun koopwoning te verduurzamen. Bijvoorbeeld hulp bij subsidies aanvragen. 
• Meer woningeneigenaren kunnen geld lenen zonder rente om te verduurzamen
  Het Nationaal Warmtefonds krijgt meer geld. Via dit fonds kunnen alle woningeigenaren een lening afsluiten om hun huis te verduurzamen. Woningeigenaren met een inkomen tot € 60.000 betalen hier 0% rente voor. 
• Hulp bij energiebesparende maatregelen in huis
  Er komt extra geld voor mensen in slecht geïsoleerde huizen, zodat zij hulp kunnen krijgen van Energiefixers. Dit zijn professionals in de wijken die hen helpen bij kleine en grote energiebesparende maatregelen in huis. 
• Subsidie voor Verenigingen van Eigenaren om te verduurzamen
  Er komt meer geld voor de Subsidieregeling verduurzaming vereniging van eigenaren (SVVE). Zij kunnen deze subsidie aanvragen om bijvoorbeeld woningen te isoleren of om een warmtepomp of zonneboiler te kopen. 
• Subsidie om benzine- of dieselauto in te ruilen voor een tweedehands elektrische auto
  Er komt een inruilregeling voor mensen met een laag inkomen die hun benzine- of dieselauto willen inruilen voor een tweedehands elektrische auto. 

De maatregelen voor bedrijven zijn: 

• Halvering motorrijtuigenbelasting voor bestelauto’s van 1 juli tot en met 31 december 2026
  Bedrijven en ondernemers hoeven een halfjaar lang maar de helft van de motorrijtuigenbelasting te betalen voor hun bestelauto’s. Dit gebeurt vanaf het 1e tijdvak dat start na 1 juli. Deze datum verschilt per bestelauto. 
• 0% motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens van 1 juli t/m 31 december 2026
  Vanaf 1 juli 2026 gaat de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens omlaag naar 0%. Dit gebeurt vanaf het 1e tijdvak dat start na 1 juli. Deze datum verschilt per vrachtwagen. 
• Verhoging percentage Energie-investeringsaftrek (EIA) naar 45,5% in 2027
  De Energie-investeringsaftrek gaat vanaf 1 januari 2027 omhoog van 40% naar 45,5%. Bedrijven en ondernemers mogen hierdoor 45,5% van de investeringskosten die zij steken in energiebesparende en CO₂-verlagende maatregelen aftrekken van de winst.
• Het midden- en kleinbedrijf (mkb) krijgt hulp om energiebesparende maatregelen te nemen
  Met duurzaamheidsleningen via Qredits en een ontzorgingsprogramma kan het mkb energie besparen. 
• Makkelijker financiering voor het mkb en (middel)grote bedrijven om te verduurzamen
  Vanaf 1 juli 2026 kunnen bedrijven makkelijker geld lenen om te verduurzamen. Dit kan via de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) en Garantie Ondernemingsfinanciering. 
• Subsidies en stimulering om energiekosten visserij op te vangen
  Er komt € 25 miljoen vrij om de visserijsector minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen. En beter bestand tegen hoge energieprijzen. De sector krijgt onder meer subsidies om brandstofverbruik en uitstoot van schepen te verminderen. 
• Subsidies om gebruik energie en kunstmest in land- en tuinbouw te verminderen
  Er komt in 2026 € 25 miljoen vrij om de afhankelijkheid van energie en kunstmest in de land- en tuinbouwsector te verminderen. Het kabinet zoekt uit via welke bestaande regelingen dit het best kan.

Risico op olietekort verkleinen

Naast maatregelen om de stijgende kosten te compenseren, wil het kabinet ook de kans op een tekort aan olie verminderen. Daarom zet het kabinet strategische olievoorraden in. En is er een crisisplan, om snel te kunnen handelen als er toch tekorten dreigen.

Als de situatie in het Midden-Oosten verslechtert, wil het kabinet daar goed op voorbereid zijn. Daarom schaalt het op naar fase 1 van het Landelijke Crisisplan Olie. Dit houdt in dat het kabinet de situatie scherp in de gaten houdt en er maatregelen worden voorbereid voor deze én volgende fasen.

Scenario’s als voorbereiding op verschillende toekomstsituaties

De gevolgen van de situatie in het Midden-Oosten zijn merkbaar. Mensen hebben onder andere zorgen over energie en hoge prijzen. Omdat het onduidelijk is wat er de komende tijd gaat gebeuren, heeft het kabinet 5 scenario’s uitgewerkt. 

Als de situatie verder verslechtert, kan het nodig zijn om extra maatregelen te nemen. Hierbij weegt het kabinet continu af hoe mensen en bedrijven het best geholpen zijn. 

Mogelijke situaties uitgewerkt van ‘groen’ tot ‘zwart’

Het kabinet heeft 5 scenario’s uitgewerkt. Nederland bevindt zich voor gas nu in scenario geel en voor olie tussen geel en oranje in.