Het kabinet wil gerichte maatregelen nemen om mensen en bedrijven te helpen met de gevolgen van stijgende prijzen van bijvoorbeeld gas en olie. Omdat onzeker is hoe het conflict in het Midden-Oosten zich ontwikkelt, werkt het kabinet daarnaast toekomstscenario’s uit. Om zo goed voorbereid te zijn op verschillende situaties.
Wereldwijd minder aanvoer van ruwe olie
Door de situatie in het Midden-Oosten is er wereldwijd minder aanvoer van ruwe olie. Dit zorgt er onder meer voor dat de prijzen van benzine en diesel hoog zijn. Het kabinet houdt er rekening mee dat de situatie verder kan verslechteren. En dat de prijzen daardoor ook verder kunnen stijgen, met bredere doorwerking in de economie.
Het kabinet probeert de gevolgen voor mensen en bedrijven te beperken. Bijvoorbeeld door gericht te ondersteunen waar dat nodig is. Daarnaast wil het kabinet ervoor zorgen dat Nederland op de langere termijn beter bestand is tegen hogere energieprijzen. Bijvoorbeeld door woningen te verduurzamen en energie te besparen. Ook wil het kabinet voorkomen dat er een tekort aan olie of gas ontstaat.
Maatregelen om kosten voor huishoudens en bedrijven te verlagen
Het kabinet wil maatregelen nemen om de gestegen kosten voor huishoudens en bedrijven op te vangen. Het is lastig om hierbij de juiste keuzes te maken. Maatregelen die de energieprijs bijvoorbeeld verlagen, kunnen ook de vraag in stand houden. Of zelfs vergroten. Waardoor de prijzen nog verder stijgen.
Het kabinet wil ervoor zorgen dat mensen en bedrijven niet direct in de problemen komen. Deze plannen moeten nog goedgekeurd worden door de Tweede en Eerste Kamer.
De maatregelen voor huishoudens zijn:
- De maximale onbelaste reiskostenvergoeding gaat omhoog naar € 0,25 per kilometer in 2026
De maximale onbelaste reiskostenvergoeding gaat met € 0,02 omhoog. Met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026. - Hulp bij het betalen van de energierekening voor mensen met een laag inkomen
Het kabinet werkt aan een noodfonds waar mensen met een laag inkomen en hoge energierekening steun kunnen aanvragen. - Uitbreiding van energietoelage in Caribisch Nederland
Om de gevolgen van de stijgende energieprijzen te compenseren, wordt de bestaande energietoelage uitgebreid. - Extra hulp bij verduurzaming voor huishoudens met energiearmoede
Er komt tussen 2026 en 2028 ieder jaar € 5 miljoen vrij via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid voor mensen in de slechtst geïsoleerde huizen. Met dit geld kunnen circa 16.500 huishoudens hulp krijgen om hun koopwoning te verduurzamen. Bijvoorbeeld hulp bij subsidies aanvragen. - Meer woningeneigenaren kunnen geld lenen zonder rente om te verduurzamen
Het Nationaal Warmtefonds krijgt meer geld. Via dit fonds kunnen alle woningeigenaren een lening afsluiten om hun huis te verduurzamen. Woningeigenaren met een inkomen tot € 60.000 betalen hier 0% rente voor. - Hulp bij energiebesparende maatregelen in huis
Er komt extra geld voor mensen in slecht geïsoleerde huizen, zodat zij hulp kunnen krijgen van Energiefixers. Dit zijn professionals in de wijken die hen helpen bij kleine en grote energiebesparende maatregelen in huis. - Subsidie voor Verenigingen van Eigenaren om te verduurzamen
Er komt meer geld voor de Subsidieregeling verduurzaming vereniging van eigenaren (SVVE). Zij kunnen deze subsidie aanvragen om bijvoorbeeld woningen te isoleren of om een warmtepomp of zonneboiler te kopen. - Subsidie om benzine- of dieselauto in te ruilen voor een tweedehands elektrische auto
Er komt een inruilregeling voor mensen met een laag inkomen die hun benzine- of dieselauto willen inruilen voor een tweedehands elektrische auto. - Onbeperkt reizen met de trein in daluren voor € 49 per maand
Treinreizigers kunnen van 21 juni tot 1 september 2026 voor € 49 per maand in de daluren onbeperkt reizen.
De maatregelen voor bedrijven zijn:
- Halvering motorrijtuigenbelasting voor bestelauto’s van 1 juli tot en met 31 december 2026
Bedrijven en ondernemers hoeven een halfjaar lang maar de helft van de motorrijtuigenbelasting te betalen voor hun bestelauto’s. Dit gebeurt vanaf het 1e tijdvak dat start na 1 juli. Deze datum verschilt per bestelauto. - 0% motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens van 1 juli t/m 31 december 2026
Vanaf 1 juli 2026 gaat de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens omlaag naar 0%. Dit gebeurt vanaf het 1e tijdvak dat start na 1 juli. Deze datum verschilt per vrachtwagen. - Tijdelijke korting op de vrachtwagenheffing
De vrachtwagenheffing gaat van 1 september tot en met 31 december 2026 met 22,3% omlaag. - Verhoging percentage Energie-investeringsaftrek (EIA) naar 45,5% in 2027
De Energie-investeringsaftrek gaat vanaf 1 januari 2027 omhoog van 40% naar 45,5%. Bedrijven en ondernemers mogen hierdoor 45,5% van de investeringskosten die zij steken in energiebesparende en CO2-verlagende maatregelen aftrekken van de winst. - Het midden- en kleinbedrijf (mkb) krijgt hulp om energiebesparende maatregelen te nemen
Met duurzaamheidsleningen via Qredits en een ontzorgingsprogramma kan het mkb energie besparen. - Makkelijker financiering voor het mkb en (middel)grote bedrijven om te verduurzamen
Vanaf 1 juli 2026 kunnen bedrijven makkelijker geld lenen om te verduurzamen. Dit kan via de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB) en Garantie Ondernemingsfinanciering. - Subsidies en stimulering om energiekosten visserij op te vangen
Er komt € 25 miljoen vrij om de visserijsector minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen. En beter bestand tegen hoge energieprijzen. De sector krijgt onder meer subsidies om brandstofverbruik en uitstoot van schepen te verminderen. - Subsidies om gebruik energie en kunstmest in land- en tuinbouw te verminderen
Er komt in 2026 € 25 miljoen vrij om de afhankelijkheid van energie en kunstmest in de land- en tuinbouwsector te verminderen. Het kabinet zoekt uit via welke bestaande regelingen dit het best kan.
Risico op olietekort verkleinen
Naast maatregelen om de stijgende kosten te compenseren, wil het kabinet ook de kans op een tekort aan olie verminderen. Daarom zet het kabinet strategische olievoorraden in. En is er een crisisplan, om snel te kunnen handelen als er toch tekorten dreigen.
Als de situatie in het Midden-Oosten verslechtert, wil het kabinet daar goed op voorbereid zijn. Daarom schaalt het op naar fase 1 van het Landelijke Crisisplan Olie. Dit houdt in dat het kabinet de situatie scherp in de gaten houdt en er maatregelen worden voorbereid voor deze én volgende fasen.
Scenario’s als voorbereiding op verschillende toekomstsituaties
De gevolgen van de situatie in het Midden-Oosten zijn merkbaar. Mensen hebben onder andere zorgen over energie en hoge prijzen. Omdat het onduidelijk is wat er de komende tijd gaat gebeuren, heeft het kabinet 5 scenario’s uitgewerkt.
Als de situatie verder verslechtert, kan het nodig zijn om extra maatregelen te nemen. Hierbij weegt het kabinet continu af hoe mensen en bedrijven het best geholpen zijn.
Mogelijke situaties uitgewerkt van ‘groen’ tot ‘zwart’
Het kabinet heeft 5 scenario’s uitgewerkt. Nederland bevindt zich voor gas nu in scenario geel en voor olie tussen geel en oranje in.
- Geen grote stijging van de energieprijzen.
- Er is een redelijke economische groei.
- De energieprijzen stijgen tijdelijk, de inflatie stijgt.
- De aanvoer van olie en gas is lager, waardoor mensen en bedrijven te maken krijgen met hoge prijzen van energie, benzine en diesel.
- De meeste huishoudens kunnen in dit scenario de gevolgen van de gestegen prijzen dragen. Voor kwetsbare huishoudens kan het kabinet eventueel extra maatregelen nemen om de gevolgen van de gestegen olie- en gasprijzen te beperken.
- De productie en toevoer van olie en gas wordt langere tijd verstoord.
- De energieprijzen en inflatie stijgen.
- Het aantal faillissementen neemt licht toe.
- De koopkracht neemt af en er is meer armoede en werkloosheid.
- Meer mensen kunnen in dit scenario de gevolgen van de gestegen prijzen niet meer dragen. Het kabinet kan dan extra maatregelen nemen. Bijvoorbeeld door andere vervoersmiddelen aantrekkelijker te maken. En door bedrijven te helpen de energiekosten te verlagen.
- De productie en toevoer van olie en gas zijn jarenlang verstoord.
- De energieprijzen en inflatie stijgen fors, voor een lange periode.
- Er zijn grote schokken op de financiële markten. De rente loopt op en er is kans op een wereldwijde recessie.
- De koopkracht neemt meerdere jaren af en werkloosheid en armoede nemen verder toe.
- De gevolgen van de gestegen prijzen raken iedereen. In dit scenario zal het kabinet bijvoorbeeld extra letten op kwetsbare groepen vanwege het risico op stijgende armoede. En maatregelen om de onzekerheid over de energieprijzen bij mensen en bedrijven proberen te verminderen
- Acuut en jarenlang tekort aan brandstof, er is te weinig gas en olie.
- Delen van de economie vallen stil.
- Werkloosheid en faillissementen nemen sterk toe.
- Verschillende producten zijn schaars.
- De leveringszekerheid van energie komt in gevaar. Daarom wil het kabinet in dit scenario maatregelen nemen waardoor de vraag naar energie niet toeneemt. Er zou in deze situatie bijvoorbeeld algemene inkomenssteun kunnen komen. Bedrijven moeten mogelijk afschalen in deze situatie. Zij kunnen dan steun krijgen om bijvoorbeeld ontslagen te voorkomen.