Vervroegde vrijlating

De Koning kan straffen die door de rechter zijn opgelegd kwijtschelden, verminderen of veranderen. Dit heet gratie verlenen. Daarnaast kunnen veroordeelden onder bepaalde voorwaarden vrij komen door voorwaardelijke invrijheidsstelling.

Gratie

Gratie is alleen mogelijk als sprake is van nieuwe omstandigheden bij een veroordeelde. Bijvoorbeeld een verslechterende gezondheid. De Dienst Justis neemt gratieverzoeken in behandeling.

De volgende personen kunnen een gratieverzoek indienen:

  • veroordeelden;
  • hun advocaat;
  • reclasseringsambtenaar;
  • familieleden.

Voorwaardelijke invrijheidsstelling

Gedetineerden die minimaal 1 jaar vastzitten, kunnen eerder vrij komen. Dit kan alleen onder bepaalde voorwaarden. Zo mogen ze tijdens hun proeftijd niet opnieuw een strafbaar pleit plegen. Doen zij dat wel, dan kan de vervroegde vrijlating worden teruggedraaid.

Duur proeftijd

De proeftijd gaat in op de dag van de vrijlating. De proeftijd duurt net zolang als het restant van de straf. Behalve als het restant minder is dan 1 jaar, dan geldt een minimum van 1 jaar. In bijzondere gevallen bepaalt het Openbaar Ministerie (OM) de duur van de proeftijd.

Reclassering

De reclassering controleert of de veroordeelden zich aan de voorwaarden houden en begeleidt hen. De volgende organisaties vormen de reclassering:

Gemeenten krijgen een melding over de aanstaande terugkeer of het verlof van een (ex-)gedetineerde. Dit gebeurt via het systeem Bestuurlijke Informatievoorziening Justitiabelen (BIJ).

Zware criminelen langer onder toezicht

Zware gewelds- en zedendelinquenten die voorwaardelijk worden vrijgelaten komen langer onder intensief toezicht te staan. Zo kan de rechter bijvoorbeeld iemand voor langere tijd een alcoholverbod opleggen. Of een zedendelinquent verbieden om bepaalde soorten vrijwilligerswerk te verrichten.

Dit staat in de Wet langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking.

Kabinet Rutte III: stelsel voorwaardelijke invrijheidstelling veranderen

Het kabinet wil het stelsel van voorwaardelijke invrijheidsstelling veranderen. Veroordeelden komen niet meer automatisch in aanmerking om voorwaardelijk in vrijheid te worden gesteld. Dit staat in het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’. Het kabinet werkt dit voornemen nog verder uit.