Vervroegde vrijlating

De Koning kan straffen die door de rechter zijn opgelegd kwijtschelden, verminderen of veranderen. Dit heet gratie verlenen. Daarnaast kunnen veroordeelden onder bepaalde voorwaarden vrij komen door voorwaardelijke invrijheidsstelling.

Gratie

Gratie is alleen mogelijk als sprake is van nieuwe omstandigheden bij een veroordeelde. Bijvoorbeeld een verslechterende gezondheid. De Dienst Justis neemt gratieverzoeken in behandeling.

De volgende personen kunnen een gratieverzoek indienen:

  • veroordeelden;
  • hun advocaat;
  • reclasseringsambtenaar;
  • familieleden.

Voorwaardelijke invrijheidsstelling

Gedetineerden die minimaal 1 jaar vastzitten, kunnen eerder vrij komen. Dit kan alleen onder bepaalde voorwaarden. Zo mogen ze tijdens hun proeftijd niet opnieuw een strafbaar pleit plegen. Doen zij dat wel, dan kan de vervroegde vrijlating worden teruggedraaid.

Duur proeftijd

De proeftijd gaat in op de dag van de vrijlating. De proeftijd duurt net zolang als het restant van de straf. Behalve als het restant minder is dan 1 jaar, dan geldt een minimum van 1 jaar. In bijzondere gevallen bepaalt het Openbaar Ministerie (OM) de duur van de proeftijd.

Reclassering

De reclassering controleert of de veroordeelden zich aan de voorwaarden houden en begeleidt hen. De volgende organisaties vormen de reclassering:

Gemeenten krijgen een melding over de aanstaande terugkeer of het verlof van een (ex-)gedetineerde. Dit gebeurt via het systeem Bestuurlijke Informatievoorziening Justitiabelen (BIJ).

Zware criminelen langer onder toezicht

Zware gewelds- en zedendelinquenten die voorwaardelijk worden vrijgelaten komen langer onder intensief toezicht te staan. Zo kan de rechter bijvoorbeeld iemand voor langere tijd een alcoholverbod opleggen. Of een zedendelinquent verbieden om bepaalde soorten vrijwilligerswerk te verrichten.

Dit staat in een wetsvoorstel dat recidive door vrijgelaten gewelds- en zedendelinquenten moet voorkomen. De Eerste Kamer heeft op 24 november 2015 ingestemd met het wetsvoorstel. Het is nog niet bekend wanneer de wet ingaat.

Meer informatie over deze wet staat in het informatieblad Wet langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking.