Weblogbericht | 13-05-2026 | Ministerie van Buitenlandse Zaken

Een stabiele wereld = voorspelbare handel

Stabiliteit is belangrijk voor de wereldhandel. In een stabiele wereld weten bedrijven beter waar ze aan toe zijn. De kosten voor transport, energie en verzekeringen zijn beter voorspelbaar. Ook kunnen bedrijven erop vertrouwen dat grondstoffen en materialen op tijd worden geleverd. Daardoor kunnen ze hun producten vaak goedkoper aanbieden en beter vooruitplannen. Ook durven bedrijven en investeerders eerder contracten af te sluiten en te investeren in de toekomst van het bedrijf.

In een onrustige wereld gebeurt het omgekeerde: leveringsketens kunnen verstoord raken, de onzekerheid voor bedrijven neemt toe en de prijzen stijgen.

Wat merken we in Nederland van verstoringen in de wereldhandel?

De Nederlandse economie is sterk verbonden met de wereldhandel. We verdienen ruim een derde van ons inkomen met handel met het buitenland. Ook importeren we veel producten en grondstoffen die we in Nederland niet hebben, zoals bepaalde grondstoffen, medicijnen en voedsel.

Meer weten? Lees ook: Waarom kan Nederland niet zonder internationale handel?

Handel met andere landen levert veel op voor onze economie. Maar als er verstoringen zijn in de wereldhandel, merken we dat ook in Nederland.

1. Verstoringen zorgen voor hogere prijzen

Verstoringen in de wereldhandel kunnen zorgen voor hogere prijzen, zeker als ze langere tijd duren. Dat komt bijvoorbeeld doordat:

• Schepen gevaarlijke routes mijden en moeten omvaren. Ze zijn dan langer onderweg. Dat zorgt voor extra kosten, bijvoorbeeld voor bemanning en brandstof.
• Containers langer in havens blijven liggen, omdat ze hun eindbestemming niet veilig kunnen bereiken. Daardoor zijn er minder containers beschikbaar en worden deze duurder.
• Een tekort aan bepaalde goederen, waardoor schaarste de prijs opdrijft.
• Bedrijven een veiligheidsmarge toevoegen aan de prijs, voor het geval ze producten niet op tijd kunnen leveren.
• De prijs van energie stijgt. Dat werkt door in de prijs van bijna alle andere producten. Dit noemen we ook wel een energieprijsschok: een plotselinge sterke stijging van de energieprijzen.

Een voorbeeld: energieprijsschok door blokkade van de Straat van Hormuz De blokkade van de Straat van Hormuz heeft grote gevolgen wereldwijd. Deze doorgang tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman is een belangrijke handelsroute voor olie en gas. Ongeveer een kwart van de wereldwijde oliehandel loopt via de Straat van Hormuz. Nu hier geen schepen meer kunnen varen, merken we dat direct in de prijzen voor olie, gas en kunstmest. De hogere kosten voor energie werken ook door in de prijzen van andere producten. Denk aan staal, auto’s en uiteindelijk ook voedsel, kleding en meubilair. Bedrijven die deze producten maken, betalen ook meer voor energie, transport, grondstoffen en verpakkingsmateriaal. Hoe snel we deze zogenaamde ‘energieprijsschok’ voelen, verschilt per product. Bij voedsel kunnen we dit al na enkele maanden merken. Bij andere producten het tot een jaar of twee duren voordat we de hogere kosten terugzien in de prijs.

2. Verstoringen zorgen voor vertraagde levering of tekorten

Door verstoringen zijn goederen vaak langer onderweg. Soms kunnen bedrijven bepaalde producten helemaal niet leveren. Bijvoorbeeld als het luchtruim gesloten is of schepen niet op hun bestemming kunnen aanmeren. Schepen die het Suezkanaal mijden, moeten bijvoorbeeld om het Afrikaanse continent heen varen. Daardoor zijn ze soms wel twee keer zo lang onderweg. Ook kunnen er langere wachttijden in andere havens en vliegvelden ontstaan. Dit kan zorgen voor lege schappen in winkels en langere levertijden van producten. 

De gevolgen zien we vaak als eerste bij gekoelde producten die snel vervoer nodig hebben, zoals medicijnen en fruit. Maar ook bij andere grondstoffen, onderdelen en materialen kunnen tekorten ontstaan.

Een voorbeeld: chiptekort tijdens de coronapandemie Aan het begin van de coronapandemie stopten veel bedrijven tijdelijk met de productie van microchips. Tegelijkertijd nam de vraag naar laptops, beeldschermen en televisies toe, omdat mensen meer thuisbleven en thuiswerkten. Hierdoor ontstond er een groot tekort aan chips met gevolgen voor de handel wereldwijd. Zo liep de levering van auto’s, spelcomputers en telefoons vertraging op en werden er zelfs tijdelijk autofabrieken gesloten.

3. Verstoringen brengen onzekerheid voor ondernemers

Verstoringen maken internationaal zakendoen onvoorspelbaarder. Dat zorgt voor onzekerheid bij ondernemers die actief zijn in de regio waar de verstoring plaatsvindt, maar heeft ook indirecte gevolgen voor andere bedrijven. Niet alleen vanwege hogere kosten, maar ook door mogelijke problemen met het vervoer of de productie van goederen.

Ondernemers krijgen bijvoorbeeld te maken met:

• Zorgen over de veiligheid van medewerkers.
• Onzekerheid over de beschikbaarheid van grondstoffen en materialen.
• Twijfel of producten wel op tijd geleverd kunnen worden.
• Moeilijkheden bij het afsluiten van verzekeringen in gebieden met oorlog of conflict.
• Onzekerheid over wie de kosten draagt bij verlies van goederen of vertragingen.
• Hogere kosten voor transport, verpakkingsmaterialen en grondstoffen.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken staat klaar voor ondernemers

Het ministerie van Buitenlandse Zaken helpt Nederlandse bedrijven om zaken te doen in het buitenland. Ook in onrustige tijden. Het ministerie heeft een wereldwijd netwerk van ongeveer 150 Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland.

Door de oorlog in het Midden-Oosten ontvangen de Nederlandse ambassades en consulaten veel vragen van bedrijven. Bijvoorbeeld de situatie in de regio, reisadviezen en handelsbeurzen die komende tijd in de regio zouden plaatsvinden.

Kenza Tarqaât van het Nederlandse consulaat in Dubai, Verenigde Arabische Emiraten (VAE): ‘We bellen geregeld met Nederlandse bedrijven om te vragen hoe het met hen gaat. Ook hebben we een aantal sectorale rondetafelgesprekken met bedrijven georganiseerd om van hen te horen met welke uitdagingen zij te maken hebben en wat zij eventueel van ons nodig hebben.

Concreet hebben wij bedrijven bijvoorbeeld geïnformeerd over welke consulaire dienstverlening we kunnen bieden en wat het reisadvies betekent voor Nederlandse zakelijke reizigers. Ook staan we in contact met de Netherlands Business Council die een deel van het Nederlands bedrijfsleven vertegenwoordigt.’   

Voor persoonlijk advies over de situatie in het Midden-Oosten kunnen Nederlandse bedrijven ook terecht bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Op de website van RVO vinden ze ook informatie over waar ondernemers op moeten letten als ze zakendoen in het Midden-Oosten en adviezen om veilig en weerbaar te ondernemen. 

Nederland zet zich in voor stabiliteit en weerbaarheid

Nederland wil beter tegen verstoringen in de wereldhandel kunnen. Daarom bereiden we ons voor op problemen, zodat de gevolgen zo klein mogelijk blijven. Daarnaast zetten we ons in voor een stabiele wereld, duidelijke afspraken en voorspelbare omstandigheden voor de internationale handel.

Dat doen we bijvoorbeeld door:

• Samenwerking met nieuwe en bestaande partners. We werken samen met vertrouwde partners, maar onderzoeken ook nieuwe kansen voor samenwerking. Zodat we niet van een land of regio afhankelijk zijn.
• Te investeren in internationale samenwerking en onze relatie met andere landen. Via Nederlandse ambassades en consulaten over de hele wereld onderhouden we goede relaties met andere landen. Ook bij de NAVO, de OVSE en de Verenigde Naties zetten we ons in voor internationale samenwerking en duidelijke afspraken tussen landen.
• Inzet op nieuwe handelsverdragen en afspraken via de WTO. We dragen bij aan een handelssysteem dat open, voorspelbaar en gebaseerd is op duidelijke afspraken en regels. Bijvoorbeeld door bij te dragen aan nieuwe handelsverdragen tussen de EU en andere landen. En door het belang van handelsafspraken via de WTO te benadrukken.
• Conflicten te voorkomen. Bijvoorbeeld door bij te dragen aan ontwikkelingsprogramma’s op het gebied van water en gezondheid. Ook zetten we ons in om de leefomstandigheden van de bevolking in een aantal fragiele staten te verbeteren.
• Versterken van het internationaal recht. We dragen bij aan de versterking van het internationaal recht, zodat er duidelijke regels zijn waar landen zich aan moeten houden.

Vragen over zakendoen in een onrustige regio? Neem dan contact op met een Nederlandse ambassade of consulaat in de regio, of met RVO voor persoonlijk advies.