Onafhankelijk deskundige arts bij mogelijke fraude in de zorg

Het medisch beroepsgeheim maakt het moeilijk om bij mogelijke fraude in de zorg een onderbouwing voor strafrechtelijk onderzoek te krijgen. Daarom kunnen de FIOD,  de Inspectie SZW en het Openbaar Ministerie (OM) een onafhankelijk deskundige arts inzetten bij signalen of verdenkingen van fraude in de zorg. Deze beoordeelt de gegevens voor een strafrechtelijk onderzoek naar mogelijke fraude en maakt ze anoniem.

Inschakelen onafhankelijk deskundige arts

Bij mogelijke fraude in de zorg is een onderbouwing nodig om een strafrechtelijk onderzoek te kunnen starten. Bijvoorbeeld van de verdachte arts zelf of van een patiënt.  Door het medische beroepsgeheim is het moeilijk om deze onderbouwing te krijgen. Sinds januari 2017 is daarom de inzet van een onafhankelijk deskundige arts mogelijk bij signalen van fraude in de zorg. 

De inschakeling van een onafhankelijk deskundige arts bestaat uit de volgende stappen:

Signaal of verdenking van mogelijke fraude in de zorg

De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegheid (SZW) of de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst  (FIOD) krijgt een signaal of verdenking van mogelijke fraude in de zorg.

Toets door juridisch deskundige

Komt het signaal of de verdenking van een derde (een ander dan de verdachte arts)? Dan volgt er altijd eerst een toets door een juridisch deskundige. Deze toetst of de inzet van de onafhankelijk deskundige arts echt nodig is. Bij signalen van de verdachte arts zelf is de toets niet verplicht. 

Inschakelen onafhankelijk deskundige arts

Er komt een pool van onafhankelijk deskundige artsen voor onderzoek bij mogelijke fraude in de zorg. De FIOD,  de Inspectie SZW en het OM kunnen uit deze pool een onafhankelijk deskundige arts inschakelen. De Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) heeft in het najaar van 2016 een aantal onafhankelijk deskundige artsen geworven. In januari 2017 volgden deze artsen een opleiding tot onafhankelijk deskundige arts.

Sinds maart 2017 zijn ook het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF), de Associatie Nederlandse Tandartsen (ANT) en de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT) betrokken. Dit betekent dat de pool van onafhankelijk deskundige artsen wordt uitgebreid met :

  • fysiotherapeuten;
  • tandartsen;
  • tandarts-specialisten.

Officier van justitie stuurt gegevens ongeopend door

De officier van justitie stuurt de gegevens voor het strafrechtelijk onderzoek ongeopend door naar de onafhankelijk deskundige arts. Alleen de onafhankelijk deskundige arts heeft dus inzage in de gegevens. Bij een toets door een juridisch deskundige stuurt de officier van justitie de gegevens na deze toets door.

Infographic over de inzet van een onafhankelijk deskundige arts bij mogelijke fraude in de zorg

Wat doet de onafhankelijk deskundige arts?

Heeft de onafhankelijk deskundige arts de gegevens van de officier van justitie ontvangen? Dan volgt hij de volgende stappen:

  • kijken of de gegevens onder het medisch beroepsgeheim vallen;
  • vaststellen of en hoe vaak een bepaalde handeling heeft plaatsgevonden;
  • de patiëntgegevens anoniem maken, zodat deze niet herleidbaar zijn tot een persoon;
  • een verslag maken van zijn bevindingen met alleen anonieme gegevens;
  • het verslag naar de officier van justitie sturen voor het strafrechtelijk onderzoek.

Voordelen inschakelen onafhankelijk deskundige arts

De inzet van een onafhankelijk deskundige arts heeft de volgende voordelen:

  • Er komt geen privacygevoelige patiëntinformatie in strafrechtelijke onderzoeksdossiers.
  • Artsen houden in alle situaties het recht verschoningsrecht. Dit betekent dat zij het recht hebben om te weigeren vragen te beantwoorden van een rechter of van politie en justitie. Het gaat dan om vragen over informatie die onder het medisch beroepsgeheim valt.
  • Artsen en zorginstellingen die worden onderzocht door signalen van mogelijke fraude, zitten minder lang in onzekerheid.

Opleiding tot onafhankelijk deskundige arts

Onafhankelijk deskundige artsen zijn artsen die de opleiding tot onafhankelijk deskundige arts hebben afgerond. Dit kunnen bijvoorbeeld huisartsen, medisch specialisten of forensisch artsen zijn. De KNMG verzorgde de opleiding van de eerste onafhankelijk deskundige artsen.

Sinds maart 2017 zijn ook een aantal fysiotherapeuten, tandartsen en tandarts-specialisten als onafhankelijk deskundig arts geworven en opgeleid. De opleiding van deze artsen is verzorgd door:

  • het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF);
  • de Associatie Nederlandse Tandartsen (ANT);
  • de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT)

Ze hebben hierbij  gebruik gemaakt van de kennis en ervaring van de KNMG.