In een wilsverklaring schrijft u op welke medische behandelingen en zorg u wel of niet wilt. Ook kunt u opschrijven wie hierover namens u mag beslissen als u dat zelf niet meer kunt. Een wilsverklaring kan u helpen om na te denken en te praten over het levenseinde.

Redenen om een wilsverklaring te maken

Een wilsverklaring helpt u om uw wensen over medische behandelingen en zorg vast te leggen voor als u deze op een later moment niet meer zelf kunt vertellen. Bijvoorbeeld als u dit door dementie niet meer kunt. Of als u in coma ligt. Bespreek uw wilsverklaring altijd met uw arts en met de mensen die belangrijk voor u zijn. Zij weten dan wat uw wensen zijn. Uw arts legt uw wilsverklaring vervolgens vast in uw medisch dossier.

Soorten wilsverklaringen

Er zijn 3 soorten wilsverklaringen:

  • een volmacht;
  • een behandelverbod;
  • een schriftelijk euthanasieverzoek.

Volmacht

Een volmacht is een wilsverklaring waarin u opschrijft wie namens u mag beslissen over medische behandelingen en zorg als u dat zelf niet meer kunt.

De persoon die u aanwijst heet uw vertegenwoordiger. Deze persoon kan uw wensen uitleggen aan uw arts en namens u beslissingen nemen over uw zorg.

Een volmacht geldt niet voor een euthanasieverzoek. Iemand anders kan namelijk niet namens u om euthanasie vragen, ook een vertegenwoordiger kan dit niet.

Behandelverbod

Een behandelverbod is een wilsverklaring waarin u opschrijft welke medische behandelingen u niet wilt als u dit zelf niet meer aan uw arts kunt vertellen.

Een arts moet uw behandelverbod volgen. Alleen als hierover twijfel bestaat, kan een arts hiervan afwijken. De arts moet dan kunnen uitleggen waarom die uw wensen niet volgt.

U kunt in een behandelverbod bijvoorbeeld opschrijven dat u:

  • niet meer opgenomen wilt worden in het ziekenhuis;
  • niet meer behandeld wilt worden op de intensive care;
  • niet wilt dat uw hart weer op gang wordt gebracht als uw hart stopt (een niet-reanimeren verklaring);
  • geen chemokuur of andere behandeling tegen kanker wilt;
  • bepaalde medicijnen niet wilt.

U kunt er ook voor kiezen om een niet-reanimeren penning te dragen. Op deze penning staat dat u niet gereanimeerd wilt worden. Op de website van de Hartstichting leest u meer over de niet-reanimeren verklaring en de niet-reanimeren penning.

Schriftelijk euthanasieverzoek

Een schriftelijk euthanasieverzoek is een wilsverklaring waarin u opschrijft in welke situatie u euthanasie wilt.

Bespreek een euthanasieverzoek altijd met uw arts. Uw arts weet dan wat uw wensen zijn en kan dan aangeven of euthanasie mogelijk is en of uw arts euthanasie wil verlenen. Het gesprek wordt vastgelegd in uw medisch dossier.

In een schriftelijk euthanasieverzoek beschrijft u:

  • in welke situatie u euthanasie wilt;
  • wat voor u ondraaglijk en uitzichtloos lijden betekent.

Kunt u zelf niet meer mondeling om euthanasie vragen en heeft u een schriftelijk euthanasieverzoek opgesteld? Dan mag uw arts uw schriftelijk euthanasieverzoek in de plaats laten komen van uw mondelinge verzoek. Dit geeft overigens geen garantie dat u euthanasie krijgt. Er moet namelijk aan alle andere zorgvuldigheidseisen van de Euthanasiewet zijn voldaan. Maar ook als aan alle wettelijke regels is voldaan is euthanasie geen recht van de patiënt en geen plicht van de arts.

Tips voor het schrijven van een schriftelijk euthanasieverzoek leest u in de Brochure schriftelijk euthanasieverzoek.

Een arts moet zich aan de Euthanasiewet houden  

Voordat een arts euthanasie kan uitvoeren op basis van een schriftelijk euthanasieverzoek, moet de arts beoordelen of:

  • u het verzoek vrijwillig heeft opgesteld en er goed over hebt nagedacht;
  • uw situatie overeenkomt met de situatie die u in uw schriftelijk euthanasieverzoek heeft beschreven;
  • aan alle zorgvuldigheidseisen van de Euthanasiewet is voldaan. De zorgvuldigheidseisen gelden ook bij iemand die niet meer wilsbekwaam is. Maar een arts moet deze eisen invullen op een manier die recht doet aan de bijzondere situatie van de patiënt. Bijvoorbeeld waarin communicatie met de patiënt niet goed meer mogelijk is.

Het is daarom belangrijk dat u zo duidelijk mogelijk opschrijft in welke situatie u euthanasie wilt. Bespreek dit ook van tevoren met uw arts.

Euthanasie op basis van alleen een schriftelijk euthanasieverzoek komt maar heel weinig voor. Een arts mag euthanasie weigeren, ook als aan de wettelijke regels is voldaan. Euthanasie is geen recht van een patiënt en ook geen verplichting voor een arts. Een arts kan persoonlijke redenen hebben om geen euthanasie te willen verlenen.

Wilsverklaring maken

U mag uw wilsverklaring typen of met de hand opschrijven. Belangrijk is dat u:

  • in uw eigen woorden opschrijft wat u wilt. Gebruik liever geen standaardtekst of een modelverklaring;
  • duidelijk beschrijft welke wensen u heeft;
  • aangeeft dat het echt uw eigen keuze is;
  • uw volledige naam, handtekening en de datum onderaan de wilsverklaring zet.

Op Thuisarts.nl vindt u voorbeelden van een wilsverklaring en leest u hoe u een wilsverklaring kunt opstellen.

U kunt eventueel aanvullend op uw wilsverklaring met een video- of geluidsopname duidelijk maken dat het echt uw keuze is.

Wilsverklaring bespreken en aanpassen

Bespreek uw wilsverklaring altijd met uw arts. Uw arts weet dan wat u belangrijk vindt en kan uitleggen wat mogelijk is. In de brochure ‘Spreek op tijd over uw levenseinde’ staan tips voor dit gesprek met uw arts.

Vertel uw arts regelmatig dat uw wilsverklaring nog steeds klopt. Heeft u uw wilsverklaring lang geleden geschreven? Dan kan een arts twijfelen of uw wensen nog hetzelfde zijn.

Veranderen uw wensen? Bespreek dit dan met uw arts en de mensen die belangrijk voor u zijn. Pas daarna uw wilsverklaring aan of schrijf een nieuwe.