Nederlands beleid ontwikkelingssamenwerking

Ontwikkelingssamenwerking is nog steeds nodig. Nog altijd leven miljoenen mensen in extreme armoede. En niet iedereen heeft schoon water. De werkloosheid onder vrouwen en jongeren is hoog. Bovendien raakt klimaatverandering arme landen het hardst.

Noodzaak ontwikkelingssamenwerking

Ontwikkelingssamenwerking helpt om armoede te verminderen. Daardoor zijn minder mensen ondervoed, volgen meer mensen een opleiding en hebben werk. Wereldwijd is de armoede sinds 1990 gehalveerd. Intussen gaat 90% van de kinderen in ontwikkelingslanden naar de basisschool. Malaria en tuberculose zijn een halt toegeroepen. En 2,3 miljard mensen wereldwijd hebben schoon drinkwater.

Ontwikkelingssamenwerking blijft volgens het kabinet nodig omdat er meer conflicten, vluchtelingen en migranten zijn dan ooit. Wereldwijd zijn er 68,5 miljoen mensen op de vlucht voor oorlog, geweld en vervolging. Nog altijd leven 736 miljoen mensen in extreme armoede. Zij hebben minder dan 1,90 dollar per dag om van te leven. Bijna driekwart van de inwoners van de minst ontwikkelde landen heeft geen mogelijkheden om hun handen te wassen met schoon water. De moedersterfte is nog steeds hoog, net als de werkloosheid onder vrouwen en jongeren. Bovendien worden gebieden wereldwijd minder leefbaar door klimaatverandering.

Doelen ontwikkelingsbeleid

Met het beleid voor ontwikkelingssamenwerking wil de Rijksoverheid in ontwikkelingslanden:

  • conflicten en instabiliteit voorkomen
    Vooral fragiele staten en landen in conflict blijven in ontwikkeling ver achter. Deze gebieden zijn een bron voor radicalisering en migratie.
  • armoede en maatschappelijke ongelijkheid verminderen
    Ondanks dat armoede wereldwijd is afgenomen, bestaat er nog steeds extreme armoede. Met gerichte maatregelen wil het kabinet deze verder terugdringen. Ondanks de vooruitgang, is de ongelijkheid gegroeid. Door sociale uitsluiting, discriminatie of geweld. Door organisaties te steunen die opkomen voor mensenrechten, vrouwenrechten en het milieu investeert Nederland in eerlijke kansen.
  • duurzame groei en klimaatactie wereldwijd bevorderen
    Het kabinet trekt vanaf 2018 tot € 80 miljoen per jaar extra uit voor maatregelen in ontwikkelingslanden tegen klimaatverandering. Jaarlijks gaat hiervan 40 miljoen naar het nieuwe nationaal fonds voor klimaat en ontwikkeling. Nederlandse bedrijven met veel kennis over waterveiligheid, duurzame landbouw, duurzame energie of circulaire economie kunnen met geld uit dit fonds investeren in klimaatprojecten in ontwikkelingslanden.

Belangrijkste veranderingen beleid ontwikkelingssamenwerking

Het kabinet heeft in 2018 het beleid voor ontwikkelingssamenwerking aangepast. De belangrijkste veranderingen zijn:

  • De aandacht van ontwikkelingssamenwerking gaat vooral naar de instabiele regio’s vlakbij Europa: West-Afrika/Sahel, Hoorn van Afrika, Midden-Oosten en Noord-Afrika. Meer hulp aan deze focuslanden moet de grondoorzaken van armoede, migratie, terreur en klimaatverandering verminderen.
  • Jaarlijks € 290 miljoen euro extra voor noodhulp en opvang van vluchtelingen in de regio’s van herkomst.
  • Meer aandacht voor gelijke kansen voor vrouwen en meisjes.
  • Jaarlijks € 60 miljoen euro voor nieuwe programma’s gericht op (beroeps)onderwijs, werk en inkomen voor jongeren en vrouwen in de focuslanden.
  • Jaarlijks tot € 80 miljoen extra om klimaatverandering tegen te gaan. Daarvan is € 40 miljoen voor het nieuwe klimaatfonds voor investeringen in ontwikkelingslanden.
  • Meer subsidie voor bedrijven en kennisinstellingen die in ontwikkelingslanden willen investeren. Vooral voor de sectoren waarin de Nederlandse handel en industrie tot de wereldtop behoort (de zogenoemde topsectoren).
  • Meer nadruk in handelsmissies van de Nederlandse overheid voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) en startende ondernemers.
  • Ondersteuning van Nederlandse bedrijven via Trade & Innovate NL, NL in Business en Invest-NL.
  • Gebruikmaken van kansen die digitalisering biedt voor duurzame groei.

Hoe de overheid deze doelen wil bereiken, staat in de beleidsnota Investeren in Perspectief – Goed voor de Wereld; Goed voor Nederland.

Vooral hulp aan instabiele regio’s vlakbij Europa

Nederland geeft sinds 2018 vooral hulp aan instabiele gebieden vlakbij Europa. Het gaat dan om de Sahel, de Hoorn van Afrika, Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Met deze hulp wil Nederland in die gebieden conflicten en terreur verminderen. En migratie naar Europa voorkomen. Vooral jonge mensen blijven vaker in eigen land als ze hun talenten kunnen ontwikkelen, voldoende verdienen en zichzelf of hun gezin kunnen onderhouden. Nederland geeft geld aan onder andere programma’s voor onderwijs, werk voor jongeren en vrouwen, noodhulp en opvang voor vluchtelingen in de regio.

Leidraad beleid: duurzame ontwikkelingsdoelen VN

De leidraad van het beleid voor ontwikkelingssamenwerking zijn de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (VN) voor 2030.

De doelen zijn:

  1. Uitbannen van alle vormen van (extreme) armoede.
  2. Einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw.
  3. Gezondheidszorg voor iedereen.
  4. Inclusief, gelijkwaardig en kwalitatief onderwijs voor iedereen.
  5. Gelijke rechten voor mannen en vrouwen en empowerment van vrouwen en meisjes.
  6. Schoon water en sanitaire voorzieningen voor iedereen.
  7. Toegang tot betaalbare en duurzame energie voor iedereen.
  8. Inclusieve, economische groei, werkgelegenheid en fatsoenlijk werk voor iedereen.
  9. Infrastructuur voor duurzame industrialisatie.
  10. Verminderen ongelijkheid binnen en tussen landen.
  11. Maak steden veilig, veerkrachtig en duurzaam.
  12. Duurzame consumptie en productie.
  13. Aanpak klimaatverandering.
  14. Beschermen en duurzaam gebruik van de oceanen en zeeën.
  15. Beschermen van ecosystemen, bossen en biodiversiteit.
  16. Bevorderen van veiligheid, publieke diensten en recht voor iedereen.
  17. Versterken van het mondiaal partnerschap om doelen te bereiken.

Deze sustainable development goals (SDG’s) vergroten vrede en stabiliteit in fragiele en instabiele regio’s. Ze kunnen de voedingsbodem wegnemen voor conflicten en radicalisering. En zorgen voor herstel van vertrouwen tussen burgers en de staat.

Financiering ontwikkelingsbeleid

De uitgaven van Nederland voor het ontwikkelingsbeleid staan in de Rijksbegroting in de nota Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS). De uitgaven in de HGIS bestaan uit:

 De uitgaven in de HGIS bestaan uit:

  • uitgaven volgens de officieel erkende financiering ontwikkelingssamenwerking (ODA)
  • uitgaven voor internationaal beleid (‘non-ODA’).

Van de ODA-gelden steunt Nederland bijvoorbeeld programma’s die gericht zijn op onderwijs voor vluchtelingenkinderen, toegang tot voorzieningen, bescherming van kwetsbare groepen en werk voor vluchtelingen.

Officieel erkende financiering ontwikkelingssamenwerking (ODA)

De officieel erkende financiering ontwikkelingssamenwerking (ODA) is een internationale afspraak over wat landen bijdragen aan ontwikkelingssamenwerking. Het gaat dan om afspraken over geld, goederen of diensten die de economische ontwikkeling en welvaart in ontwikkelingslanden bevorderen. De landen en gebieden die ondersteuning krijgen (Engelse website van de OESO), staan op een lijst van het Ontwikkelingscomité van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling). Het geld kan ook bestemd zijn voor internationale ontwikkelingsorganisaties, zoals de VN (Verenigde Naties).
De minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking is verantwoordelijk voor de coördinatie van de ODA-middelen.

Afspraak bijdragen landen

De landen van de Verenigde Naties hebben afgesproken 0,7% van het Bruto Nationaal Product (BNP) te besteden aan ontwikkelingssamenwerking. Dit heet  ook wel de OESO-norm. De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) houdt jaarlijks bij wat ODA landen geven. En hoe de ODA wordt uitgegeven.

Theories of change voor Nederlands ontwikkelingsbeleid

Om een effectief en duurzaam ontwikkelingssamenwerkingsbeleid te maken, werkt de Rijksoverheid met het model ‘Theories of change’. Dit model geeft informatie over hoe een veranderingsproces werkt. Het laat zien wat het doel is van activiteiten of beleid in het algemeen. En welke aanpak daarbij past. Verandert er in de situatie iets dat bepalend is, dan verandert het veranderingsproces mee.
Bekijk de Theories of Change voor Nederlandse beleid op Ontwikkelingssamenwerking.