Oorlog in Oekraïne: Nederland laat Oekraïne niet in de kou staan
Ministeries
Doelbewust voert Rusland aanvallen uit op het Oekraïense energienetwerk. Juist in de koude wintermaanden. De aanvallen hebben grote gevolgen voor het dagelijks leven in Oekraïne: miljoenen mensen zitten zonder elektriciteit, stromend water en verwarming, terwijl de temperaturen ver onder het vriespunt liggen.
Nederland draagt bij aan het herstel en de weerbaarheid van het energienetwerk in Oekraïne. Lees meer over de Nederlandse energiesteun en hoe Nederlandse bedrijven hun kennis en expertise inzetten om te helpen.
Geen elektriciteit, verwarming en stromend water
Bijna dagelijks worden elektriciteitscentrales, waterkrachtinstallaties en hoogspanningsknooppunten door raketten of drones geraakt. In 2025 werden in totaal bijna 5.000 aanvallen uitgevoerd op het Oekraïense gas- en elektriciteitsnetwerk. Met grote gevolgen: dagelijks zitten ongeveer 6 miljoen Oekraïners zonder stroom en verwarming. Ter vergelijking: dat is ruim 6 keer het aantal inwoners van Amsterdam. Ook hebben de verwoestingen ook gevolgen voor de werking van waterzuiveringsinstallaties, transport en ziekenhuizen.
Ook de afgelopen weken voerde Rusland hevige en doelgerichte aanvallen uit op het Oekraïense energienetwerk. In Kyiv zitten bijvoorbeeld duizenden flatgebouwen zonder elektriciteit en verwarming, terwijl het buiten vriest. Ook hebben de verwoestingen gevolgen voor de werking van waterzuiveringsinstallaties, transport en ziekenhuizen. De situatie is momenteel zo kritiek dat president Zelensky de noodtoestand voor de energiesector heeft afgekondigd en de burgemeester van Kyiv inwoners oproept om te evacueren.
Nederlandse energiesteun
Nederland heeft sinds 2022 in totaal 463 miljoen euro bijgedragen aan energiesteun in Oekraïne. Ook in 2026 blijft NL Oekraïne steunen en helpen om de beschadigde infrastructuur te herstellen en weerbaarheid van het netwerk te verbeteren. Zo stelt Nederland 23 miljoen euro extra beschikbaar voor energiesteun aan Oekraïne, waardoor de gehele Nederlandse bijdrage uitkomt op 133 miljoen euro.
Nederland draagt bijvoorbeeld bij aan:
- Levering van transformatoren, gasturbines en generatoren.
- Financiering voor de plaatsing van zonnepanelen op ziekenhuizen, zodat deze ook zorg kunnen bieden als de stroom uitvalt.
- Financiering van gasaankopen uit andere landen.
- Beschermende kleding en schoenen voor werknemers in de energiesector.
Meer weten over de Nederlandse inzet in Oekraïne? Lees ook: Oorlog in Oekraïne: Nederlandse inzet en veelgestelde vragen.
Belangrijke rol voor Nederlandse bedrijven
De overheid helpt ook Nederlandse bedrijven die willen bijdragen aan de wederopbouw in Oekraïne. Met hun kennis en expertise kunnen Nederlandse bedrijven helpen waar dat het hardste nodig is. Bijvoorbeeld met oplossingen voor de energie- of de gezondheidssector. De overheid biedt financiële steun, helpt bij het leggen van contacten en organiseert handelsmissies. Zoals een bedrijvenmissie naar de wederopbouwconferentie Rebuild Ukraine in Warschau en een handelsmissie naar Kyiv.
Handelsmissie Kyiv
Afgelopen week reisden 17 bedrijven, samen met speciaal gezant voor Oekraïne Joost Klarenbeek en staatssecretaris voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp Aukje de Vries, naar Kyiv. Aan de handelsmissie namen ondernemers deel uit de sectoren energie en gezondheid. Bijvoorbeeld bedrijven gespecialiseerd in biogas- en biomethaanoplossingen, windturbines of koelkasten voor medicijnen die tijdelijk werken zonder elektriciteit.
Ook nam een bedrijf deel dat een applicatie ontwikkelde om psychologen te helpen via een VR-bril trauma’s, angst en depressies efficiënter te behandelen. Technologieën en kennis die in Oekraïne goed van pas komen.
Een voorbeeld: QuinteQ – oplossingen voor energieopslag
Het Nederlandse bedrijf QuinteQ, gespecialiseerd in energieopslag via vliegwielen, nam ook deel aan de handelsmissie. In een vliegwiel wordt energie opgeslagen in een draaiende beweging, waarbij energie vrijkomt als het wiel afremt, legt Paul Vosbeek, oprichter en CEO van QuinteQ, uit. ‘Een vliegwiel is eigenlijk een mechanische batterij. Je kan er energie mee opslaan en afgeven wanneer je het nodig hebt.’
Via deze technologie kan je grote pieken in het energieverbruik dempen, waardoor een kleiner energienetwerk als basis voldoende is. ‘Een vliegwiel is zeer geschikt wanneer je veel energie in korte tijd nodig hebt’, vervolgt Vosbeek. ‘Denk bijvoorbeeld aan een hijskraan die containers in de haven optilt. Om zo’n container op te tillen is heel veel energie nodig, maar zodra je de container weer laat zakken, kan je ook energie terugwinnen. Zo kunnen we met een vliegwiel een besparing van tot wel 80% realiseren.’
Microgrid
De vliegwielen van QuinteQ kunnen in Oekraïne bijdragen aan een sterker energienetwerk dat minder kwetsbaar is voor verstoringen. ‘Een microgrid biedt een oplossing’, zegt Vosbeek. Deze kleinere versie van het stroomnet is gekoppeld aan het centrale netwerk, maar werkt ook zelfstandig als de rest van het netwerk eruit ligt. Hij vervolgt: ‘Zonnepanelen en windmolens, aangevuld met dieselgeneratoren, zorgen dat er constant stroom wordt opgewekt. Onze vliegwielen vangen vervolgens de pieken op, zodat het microgrid kleinschalig kan blijven.’
Ook in andere Oekraïense steden zou dit microgrid een oplossing kunnen bieden, denkt Vosbeek. ‘Het concept is goed uit te breiden en op andere plekken uit te rollen. We hopen een voorbeeld te geven van hoe Oekraïne haar gehele energienetwerk beter weerbaar kan maken, voor nu, maar ook in de toekomst.’
Zes containers naar Oekraïne
Voorafgaand aan het bezoek tekende het bedrijf al een overeenkomst met partners in Oekraïne. ‘We hebben een substantieel contract afgesloten voor de bouw van een microgrid, waarin ook een zestal vliegwielen van QuinteQ zijn opgenomen.’ De vliegwielen worden kant-en-klaar in een zeecontainer geleverd. Ook krijgen de Oekraïense partners in Nederland training, zodat zij het systeem van QuinteQ zelf kunnen aansluiten en onderhouden.
Dit project is mogelijk gemaakt met het Industrieel Participatiebeleid, een instrument van het Commissariaat Militaire Productie (CMP) van het ministerie van Economische Zaken om de marktpositie van Nederlandse producenten op de defensiemarkt te verbeteren.
Investeren in contacten en aanwezigheid
Vosbeek ging mee met de handelsmissie naar Kyiv om lokale partners te ontmoeten en ter plaatse te kijken hoe ze het beste te werk kunnen gaan. ‘Het ligt niet voor de hand om naar Oekraïne te reizen’, zegt de ondernemer. ‘Maar als je zakendoet in Oekraïne - in een land in oorlog - moet je laten zien dat je bereid bent te investeren in aanwezigheid en het contact met lokale partijen die ons kunnen helpen de bouw en het technisch onderhoud op locatie. Dat ben ik verplicht naar mezelf, mijn bedrijf en naar de mensen in Oekraïne waar we mee samenwerken.