Agentschappen Rijksoverheid

Agentschappen zijn uitvoerende diensten van ministeries. Zij leveren zelfstandig en tegen betaling producten of diensten aan organisaties binnen het Rijk.

Minister verantwoordelijk voor agentschappen

Een minister is verantwoordelijk voor de agentschappen binnen zijn ministerie. De meeste ministeries hebben 1 of meer agentschappen. Het Rijk heeft 30 agentschappen. Bijvoorbeeld Rijkswaterstaat (RWS), Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Soorten agentschappen

Er zijn 2 soorten agentschappen: verplichtingen-kasagentschappen en baten-lasten-agentschappen. Zij hebben verschillende financiële mogelijkheden. Deze sluiten aan bij de eigen bedrijfsvoering en uitvoering van de taken. Meer informatie hierover staat in de Regeling agentschappen.

Kenmerken van agentschappen

Agentschappen werken volgens een 'resultaatgericht sturingsmodel'. Hierin werken 3 partijen samen. Dit zijn: een beleidsdirectie, het agentschap zelf en de eigenaar. de eigenaar is bij voorkeur de secretaris-generaal van het departement waar het agentschap onderdeel van uitmaakt.

De 3 partijen maken vooraf afspraken over prestaties, kwaliteit, kosten en risico's. De eigenaar houdt toezicht op het beleid van het agentschap. De eigenaar moet er ook op toezien dat het sturingsmodel goed werkt.

Agentschappen werken doelmatiger

Het agentschapsmodel moet leiden tot een doelmatiger uitvoering van taken van de Rijksoverheid. Dat betekent dat agentschappen dezelfde kwaliteit leveren tegen lagere kosten of bij gelijke kosten meer kwaliteit leveren. Een nieuw agentschap moet vooraf laten zien dat het aan deze voorwaarde kan voldoen.

Financiering agentschappen

Ministeries betalen voor de producten en diensten die agentschappen aan hen leveren. Met die inkomsten moeten de agentschappen hun kosten dekken.

De zelfstandigheid van een agentschap heeft voordelen, maar brengt ook extra kosten met zich mee. Denk aan een eigen staf en kosten voor toezicht en controle. Daarom moeten nieuwe agentschappen een jaarlijkse omzet hebben van minimaal € 50 miljoen.

Het ministerie van Financiën licht de agentschappen regelmatig door. Hierbij wordt onder meer gekeken of ze nog voldoen aan de voorwaarden voor de agentschapstatus. Deze staan in de Regeling agentschappen.
Dit doet het ministerie samen met het departement waar het agentschap onderdeel van uitmaakt.

Regeling agentschappen

In de Regeling agentschappen staan de voorwaarden waaraan een agentschap moet voldoen.

Soms kan een agentschap afwijken van deze regeling. De minister van Financiën moet dit toestaan. In het Overzicht actieve afwijkingen van de Regeling agentschappen staat voor welke agentschappen uitzonderingen zijn gemaakt.

Aanvraag status agentschap

De minister waaronder een dienstonderdeel valt, vraagt de status van agentschap aan. Het ministerie van Financiën behandelt de aanvraag. Meer informatie:

Ministerie van Financiën
Directie Begrotingszaken
Afdeling Besturing, Bekostiging en beheer van Europese Middelen.

De Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering biedt cursussen aan over agentschappen.

Documenten